Singlespeed Central
DP Singlespeed Forum
Ridder Tweewielers

Kettingspanning

Erg belangrijk bij een singlespeed is het spannen van de ketting. Voor een singlespeed met freewheel kun je gebruik maken van een kettingspanner op de plek van de derailleur, voor een fiets met fixed gear is dit geen optie. Dit omdat zo een spanner niet om kan gaan met de krachten die erop uitgeoefend worden bij het afremmen/blokkeren van het achterwiel. Verder bestaan er zogenaamde eccentrische naven, eccentrische bottom brackets en natuurlijk kan een specifiek frame aangeschaft worden met ingebouwde ketting span mogelijkheden.

Wanneer is de kettingspanning goed?

Het is lastig om de ketting spanning te meten. Makkelijker is om te kijken hoe ver je de ketting met je vinger ten opzichte van de grond of de liggende achtervork op en neer kunt bewegen. Te strak is niet goed (0 tot 5mm), te los is niet goed (>20mm), dus daartussen zou je geen last moeten hebben van een aflopende ketting. Voorwaarde is natuurlijk dat de kettinglijn goed is en dat er goede krans, ketting en tandwiel gebruikt worden.

Track ends of horizontale dropouts?

Voor een Singlespeed met vrijloop zijn er afhankelijk van het gebruikte frame meerdere mogelijkheden. De simpelste manier van spannen biedt een frame met horizontale dropouts of track ends. Door het naar achter trekken van het wiel wordt de ketting op spanning gebracht. Om verplaatsen van het wiel tijdens krachtig aanzetten te voorkomen wordt aangeraden een achternaaf met bout bevestiging te gebruiken in plaats van de bij schakelfietsen gebruikelijke Quick Release naven. Ook is het soms noodzakelijk een ketting spanner voor horizontale dropouts/track ends te gebruiken.

Frame met vertikale dropouts?

Surly Singleator Heeft het frame vertikale dropouts en een derailleur oog dan is een ketting spanner als de afgebeelde Surly Singleator de eenvoudigste oplossing. Een spanner als deze neemt als het ware de functie van de derailleur over en zorgt ervoor dat de ketting op spanning blijft.

De spanners voor aan het derailleur oog zijn er in twee uitvoeringen, met en zonder veer. Voordeel van een spanner met veer is dat de ketting altijd op gelijke spanning blijft, ook als de ketting na langdurig gebruik rekt.

Een spanner zonder veer moet af en toe bijgesteld worden, voordeel bij Off Road gebruik is wel dat een vaste spanner minder klappert (en dus minder kans heeft op het aflopen van de ketting).

Een andere optie is de eccentrische naaf van White Industries. Door de eccentrische as (de as staat niet in het midden van de naaf) kan de ketting op spanning gebracht worden door de draaien van de as. Nadeel hiervan is dat je meteen een nieuw wiel nodig hebt. Ook in combinatie met schijfremmen is het niet ideaal (alhoewel er wel een schijrem utvoering beschikbaar is). Voor velgrem frames (race of MTB) is dit 1 van de (optisch en praktisch) beste oplossingen. WI Eno Eccentric

Schijfremmen?

Een hele nette oplossing voor het spannen van een geared disc frame is de Trickstuff Ekzentriker. Dit duitse produkt, alleen te gebruiken met cranks voor ‘buitenboord’ lagers, maakt het bottom bracket van een normaal frame eccentrisch, waardoor de ketting gespannen kan worden door het verdraaien van de Ekzentriker.

Fixed gear

Zoals eerder vermeld, op een fiets met vast verzet kan geen derailleur oog gemonteerde kettingspanner gebruikt worden. bij een frame met vertikale dropouts kan dan een White Industries ENO Eccentric gebruikt worden, of een Trickstuff Ekzentriker. In de meeste gevallen wordt echter een specifiek frame gebruikt, of een oud stalen frame met (semi)horizontale dropouts.

Magic Gear?

Reken er maar niet op.. Is de ketting nieuw en spanning goed, dan is ie niet meer goed na een paar keer rijden (rek!!). Is hij goed met een ingereden ketting, dan is het niet geod met een iets beter ingereden (of opgerekte) ketting. Geen goed idee dus.

Ghost Ring

Een andere obscure oplossing is de Ghost Ring. Hierbij word een tandwiel op een taktische plek tussen de ketting geplaatst waardoor er ketting spanning ontstaat. Het werkt..

Singlespeed Specifiek Frame

Met een singlespeed specifiek frame heb je geen aparte kettingspanner nodig voor het spannen van de ketting, maar gebruik je het kettingspan mechanisme van het frame. Er zijn verschillende implementaties van een ketting span mechanisme in een frame.

Horizontale dropouts

De meest bekende manier van ketting spannen zijn de (semi) horizontale dropouts (of track ends). De ketting wordt gespannen door het naar achter trekken van het complete wiel. Nadeel is het verlengen van de achtervork en, bij schijfrem frames, de plaatsing van de remklauw ten opzichte van het wiel. De verschillende fabrikanten hebben hier verschillende oplossingen voor bedacht. Het grote voordeel is de eenvoud van de constructie, geen bewegende delen dus licht, eenvoudig en geen bij geluiden.

Eccentrisch Bottom Bracket (EBB)

Het eccentrische bottom bracket vindt zijn oorsprong in de toepassing op tandems. Het mooie van een EBB is dat, in het geval van disc frames, een standaard dropout gebruikt kan worden waardoor de positie van de remklauw ten opzichte van de achter as altijd dezelfde is. Geen problemen bij het afstellen van de schijrem dus.

Natuurlijk heeft ook dit systeem nadelen. Een veel gehoorde klacht is kraken. Verder is het voor sommige personen niet acceptabel dat met het spannen van de ketting (dus het draaien van het EBB) de relatieve zadelhoogte veranderd.

Sliding Dropouts

Als reaktie op de ‘klachten’ die sommige rijders hadden op de EBB kwamen de sliding dropouts. Hierbij is de disc bevestiging en de dropout zelf losgekoppeld van het frame en met een glij constructie zo weer verbonden dat door het naar achter trekken van de dropouts de ketting wordt gespannen. Doordat de disc bevestiging en dropout aan elkaar gekoppeld blijven, is er geen probleem bij het afstellen van de schijfrem klauw.

Nadeel van dit systeem is dat de beide dropouts van elkaar losgekoppeld zijn, en dus onafhankelijk afgesteld moeten worden. Afhankelijk van de toepassing kunnen er ook problemen zijn bij het goed fixeren van de dropouts.

Swinging dropouts

Een doorontwikkeling van de sliding dropouts zijn de swinging dropouts. Hierbij is de dropout met een scharnier constructie aan het frame bevestigd. Een juiste toepassing is ook essentieel voor de correcte werking.

3 Responses to “Kettingspanning”

  • miep-miep:

    Veel gelezen over kettingspanning.
    Veel interessante afbeeldingen gezien.
    NERGENS CIJFERS GEVONDEN.
    Hoeveel mm mag men te ketting vanaf de grond kunnen omhoogduwen.
    Ik denk dat 20 mm goed is.

  • JJ:

    Ik denk dat 20mm de max is, de ideale spanning ligt denk ik ergens tussen 10 en 20mm. Goed punt, ik zal de text erop aanpassen!

  • HB:

    Ik denk na over het bouwen van een vakantiefiets. Ik wil af van het gebruik van een kettingspanner. Heb nu een goed frame maar hier zit geen Exentrisch BB in. Hoe zijn de ervaringen met de Excentriker?http://www.singlespeed.nl/catalog/product_info.php?cPath=35_68&products_id=216
    Een andere optie is een EBB frame kopen. Weet iemand frames die geschikt zijn (STIJF!!) voor fietsen met veel bagage?

Flickr Photos
Next »
Archives